Puppy vaccinaties en het eerste dierenartsbezoek: schema, ontworming en chip
Het vaccinatieschema voor pups in België en Nederland per week, wat de dierenarts bij het eerste bezoek doet, en ontworming, chip en paspoort.

De meeste pups in België en Nederland krijgen hun eerste vaccinaties rond 6, 9 en 12 weken, tegen parvo, hondenziekte, besmettelijke leverziekte (HCC) en leptospirose. Bij een hoger risico volgt een extra prik op 16 weken, en rond een half jaar of een jaar een booster. Een vaccin tegen kennelhoest komt erbij als je pup naar een pension of een puppycursus gaat, en tegen hondsdolheid als hij mee naar het buitenland reist. Laat je pup zo snel mogelijk nakijken door je eigen dierenarts nadat hij bij je komt wonen. Die stelt het schema verder op en zegt wanneer je pup veilig met andere honden kan spelen.
Deze informatie vervangt geen dierenarts. Je dierenarts stemt het vaccinatieschema af op jouw pup: zijn leeftijd bij de eerste prik, zijn gezondheid en hoeveel contact hij met andere honden heeft.
Het eerste bezoek aan de dierenarts
Vaak is je pup al eens bij een dierenarts geweest voor hij bij je komt. PDSA schrijft dat veel kwekers hun pups laten nakijken, chippen en een eerste keer laten vaccineren. Vraag die gegevens dus mee. Je pup hoort een Europees paspoort mee te krijgen, en daarin staan de vaccinaties als stickers. Vraag de kweker ook wanneer de pup voor het laatst ontwormd is.
Het LICG raadt aan je pup zo snel mogelijk na de aankoop door je eigen dierenarts te laten nakijken. Je pup leert de praktijk dan vroeg kennen, en heeft hij een aangeboren afwijking, dan weet je dat op tijd voor een eventuele garantie van de kweker. De dierenarts bekijkt het hele lichaam, met volgens PDSA aandacht voor het hart, de ademhaling, de ogen, de oren, de bek en het gewicht. Voor elke vaccinatie doet hij zo’n gezondheidscontrole. Is je pup ziek, dan kan het volgens het LICG beter zijn de prik uit te stellen.
Je pup is bij dat eerste bezoek nog niet volledig beschermd. Het LICG raadt daarom een afspraak aan het begin van het spreekuur aan, zodat hij niet in direct contact komt met allerlei andere dieren. Lukt dat niet, houd hem dan op schoot in de wachtzaal. Hoe je een praktijk kiest die bij je past, lees je in een dierenarts kiezen. Op GoPuppy vind je dierenartsen in België en Nederland.
Welke vaccinaties krijgt een pup
Het LICG noemt drie kernziekten waartegen elke hond gevaccineerd zou moeten worden: hondenziekte (de ziekte van Carré), besmettelijke leverziekte (HCC) en parvo. Daarnaast wordt in Nederland elk jaar gevaccineerd tegen leptospirose, de ziekte van Weil. De KNMvD raadt aan alle honden in Nederland tegen die vier ziekten te vaccineren. Ook de Vlaamse overheid noemt ze in haar huisdierwijzer: parvo, rattenziekte, hondenziekte en hepatitis. In de WSAVA-richtlijnen van 2024 geldt het leptospirosevaccin als kernvaccin in streken waar de ziekte endemisch is.
Parvo tast de darmen aan. Een pup krijgt waterige, vaak bloederige diarree, braakt en droogt snel uit. Het LICG schrijft dat het virus buiten de hond minstens een jaar besmettelijk blijft, en het verspreidt zich via de ontlasting. Hondenziekte is een zeer besmettelijke virusziekte die naast braken en diarree ook de luchtwegen, de huid en het zenuwstelsel kan aantasten. Besmettelijke leverziekte geeft koorts, bloedingen en een leverontsteking, en kan een jonge hond plots doen sterven. Leptospirose wordt veroorzaakt door bacteriën die via urine of besmet water overgaan, berucht is de urine van ratten en muizen. Ook mensen kunnen de ziekte oplopen.
Kennelhoest, of besmettelijke hondenhoest, is een soort verkoudheid die door het parainfluenzavirus, het adenovirus type 2 en de bacterie Bordetella kan ontstaan. Het LICG raadt een vaccin aan als je hond naar een pension, een show, een hondenuitlaatservice of een cursus gaat. Volgens de KNMvD is het vaccin meestal verplicht voor een pension of een hondenschool. Je dierenarts maakt er een apart schema voor, met druppels in de neus of een prik.
Het vaccinatieschema in weken
Een pup krijgt via de eerste melk van zijn moeder antistoffen mee. Die beschermen hem een tijd, maar ze schakelen ook het vaccin uit zolang er nog veel van in zijn bloed zit. Hoe lang dat duurt, verschilt per pup. Volgens het LICG zijn sommige pups na een week of zes al minder beschermd, en houden andere hun bescherming langer dan twaalf weken. Daarom krijgt een pup meerdere prikken, om de twee tot vier weken.
Begint het vaccineren op 6 weken, dan ziet het schema van het LICG er meestal zo uit:
| Leeftijd | Vaccinatie volgens het LICG |
|---|---|
| 6 weken | hondenziekte en parvo, eventueel HCC |
| 9 weken | parvo en leptospirose |
| 12 weken | hondenziekte, parvo, HCC en leptospirose, soms ook parainfluenza |
| 16 weken | extra prik voor pups met een hoger risico |
| half jaar of 1 jaar | booster voor de kernziekten |
Op 16 weken zijn volgens het LICG bij bijna alle pups de antistoffen van de moeder verdwenen. Of je pup op 12 weken klaar is of nog een prik krijgt op 16 weken, hangt af van het risico op besmetting. In plaats van die laatste prik kan de dierenarts 4 weken na de vaccinatie van 12 weken een bloedtest doen. Zijn er genoeg antistoffen, dan is de prik van 16 weken niet meer nodig. De internationale richtlijnen van de WSAVA gaan een stap verder: beginnen op 6 tot 8 weken, herhalen om de 2 tot 4 weken tot de pup minstens 16 weken oud is, en daarna een bloedtest vanaf 20 weken of een extra prik rond 26 weken.
In Nederland moet een pup die bij een bedrijfsmatige fokker opgroeit, vóór 7 weken een eerste vaccinatie tegen parvo en hondenziekte krijgen. Kreeg je pup zijn eerste vaccinatie later, dan stemt de dierenarts het schema op maat af.
De booster rond een jaar is volgens het LICG vooral bedoeld voor pups die niet genoeg op de puppyprikken reageerden. Hij kan ook al rond een half jaar, zodat zo’n pup niet lang onbeschermd blijft. Daarna wordt tegen de kernziekten om de drie jaar gevaccineerd, en tegen leptospirose elk jaar. Ons eigen boek Mijn puppy dagboek heeft een invulpagina waarop je elke vaccinatie noteert.
Ontwormen, vlooien en teken
Een pup raakt al in de baarmoeder en via de moedermelk besmet met spoelwormen. ESCCAP, een Europese organisatie van veterinaire parasitologen, adviseert pups vanaf 2 weken te ontwormen, om de twee weken tot 2 weken na het spenen, en daarna maandelijks tot ze 6 maanden oud zijn. Het LICG houdt dezelfde maandelijkse lijn aan tot 6 maanden en daarna vier keer per jaar. Een praktisch detail uit de LICG-folder over vaccinatie: een vaccin slaat beter aan als je pup één tot twee weken vooraf ontwormd is.
Vlooien en teken bestrijd je het hele jaar door. Vertel bij de aankoop van een middel dat het voor een pup is. Niet elk product is geschikt voor jonge dieren, en volgens het LICG verdragen rassen met de MDR1-mutatie, zoals collie-achtigen en Duitse herders, sommige middelen niet. Overleg dan met je dierenarts. Hoe je een teek veilig verwijdert, staat in teken bij honden.
Chip en paspoort
In België moet elke hond uiterlijk op 8 weken gechipt en geregistreerd zijn in DogID. Alleen een dierenarts mag de chip plaatsen, en die maakt meteen het Europese paspoort op. Een verkoper mag geen hond verkopen of weggeven die niet gechipt en geregistreerd is, en je krijgt het paspoort direct mee. Twee tot drie weken na de overdracht ontvang je een definitief registratiecertificaat om in het paspoort te kleven.
In Nederland moet een pup binnen zeven weken na de geboorte gechipt en geregistreerd zijn. De fokker draagt de hond over met een Europees dierenpaspoort, en jij zet de registratie daarna op je eigen naam in het portaal. De RVO raadt af een hond te kopen als de chip, de registratie of het paspoort niet in orde is. Meer daarover lees je in chip en registratie.
Hondsdolheid: alleen als het nodig is
Hondsdolheid komt volgens de KNMvD in Nederland niet voor bij gezelschapsdieren, en dus is een vaccin voor een hond die thuisblijft niet nodig. België is volgens het FAVV sinds 2001 vrij van klassieke hondsdolheid. Gaat je hond mee naar het buitenland, dan ligt het anders. Voor reizen naar een ander EU-land is een geldige vaccinatie verplicht.
De eerste prik mag volgens Your Europe op 12 weken, en daarna wacht je minstens 21 dagen. Een pup kan dus ten vroegste rond 15 weken mee op reis. De chip moet al geplaatst zijn op het moment van de vaccinatie, anders telt die niet. Haal je een pup uit het buitenland, dan moet hij volgens de Vlaamse overheid en het LICG ook minstens 15 weken oud zijn. België en Nederland aanvaarden geen jongere, nog niet gevaccineerde pups. Alle regels per land staan in reisdocumenten voor je hond.
Wanneer mag je pup naar buiten en met andere honden spelen
De eerste drie levensmaanden zijn volgens de Amerikaanse vereniging van dierenartsen-gedragsdeskundigen (AVSAB) de belangrijkste periode om te wennen aan mensen, dieren, geluiden en plaatsen. In die maanden is je pup nog niet volledig gevaccineerd. Wachten tot alles achter de rug is, heeft ook een prijs. De AVSAB schrijft dat gedragsproblemen bij honden jonger dan drie jaar vaker tot de dood leiden dan infectieziekten, en noemt het infectierisico met moederlijke afweer, een eerste vaccinatie en goede zorg relatief klein in vergelijking.
De WSAVA steunt vroege socialisatie ook en schrijft dat ze gewoonlijk kan beginnen voor de vaccinatiereeks af is. Onderzoek vond een laag risico op parvo bij pups die halverwege hun reeks naar een puppyklas gingen. Er hoort wel een voorwaarde bij. Laat je pup alleen spelen met gezonde pups en met gezonde, volledig gevaccineerde volwassen honden, en vermijd plaatsen buitenshuis die besmet kunnen zijn. Het parvovirus blijft buiten de hond volgens het LICG minstens een jaar besmettelijk.
Volgens de AVSAB kan een pup vanaf 7 à 8 weken naar een puppyklas, als hij minstens 7 dagen voor de eerste les een eerste vaccinatie en een eerste ontworming kreeg. De AVSAB raadt lessen aan op een ondergrond die je makkelijk schoonmaakt en ontsmet, liefst binnen. Een hondenveld of een plek waar veel honden komen van wie je niet weet of ze gevaccineerd zijn, sla je beter over tot je dierenarts zegt dat het kan. Vraag de hondenschool ook of ze een kennelhoestvaccin eist. Een goede puppyklas vind je via een puppycursus kiezen, en wat je in de eerste weken thuis oefent, lees je in een puppy in huis.
Wat het kost
Een prijs per vaccinatie vonden we niet in de bronnen van dierenartsen. De Vlaamse overheid schat de vaste kosten voor voeding, vlooienpreventie, ontwormingsmiddelen en vaccinaties samen op 50 tot 110 euro per maand. Wat een consult en een prik bij jouw dierenarts kosten, vraag je best vooraf na.
Alle artikels over het eerste jaar met je pup vind je op een rij in de puppygids. Wat je pup niet mag eten, staat in giftig voedsel voor honden.
Veelgestelde vragen
Wanneer krijgt een puppy zijn eerste vaccinatie? Meestal rond 6 weken, als de pup nog bij de kweker is. In Nederland moet een bedrijfsmatige fokker pups vóór 7 weken een eerste vaccinatie tegen parvo en hondenziekte geven. Daarna volgt om de 2 à 4 weken een nieuwe prik. Je dierenarts stemt het verdere schema af op je pup.
Hoeveel vaccinaties krijgt een puppy? Begint het vaccineren op 6 weken, dan zijn het volgens het LICG meestal drie rondes, op 6, 9 en 12 weken, en eventueel een vierde op 16 weken. Daarna krijgt je pup een booster voor de kernziekten, rond een jaar of al rond een half jaar. Kennelhoest en hondsdolheid komen er alleen bij als je pup ze nodig heeft.
Wanneer mag mijn puppy met andere honden spelen? Dat hoeft niet te wachten tot de laatste prik, zolang het gecontroleerd gebeurt. Volgens de WSAVA kan je pup dan omgaan met gezonde pups en met gezonde, volledig gevaccineerde volwassen honden. Vermijd plekken waar veel honden komen waarvan je niet weet of ze gevaccineerd zijn, zoals een druk hondenveld. Vraag je dierenarts wat dat voor jouw pup en zijn schema betekent.
Moet mijn puppy ingeënt worden tegen hondsdolheid? Alleen als hij mee naar het buitenland gaat. In Nederland is de vaccinatie volgens de KNMvD niet nodig voor een hond die thuisblijft, en België is volgens het FAVV sinds 2001 vrij van klassieke hondsdolheid. De prik mag vanaf 12 weken en geldt pas na 21 dagen. Een pup kan dus ten vroegste rond 15 weken mee op reis.
Hoe vaak moet ik mijn puppy ontwormen? ESCCAP adviseert pups vanaf 2 weken om de twee weken te ontwormen tot 2 weken na het spenen, en daarna maandelijks tot 6 maanden. Daarna raadt het LICG vier keer per jaar aan. Vraag bij de kweker wanneer je pup zijn laatste behandeling kreeg, zodat je dierenarts het schema kan voortzetten.